Vanaf welke temperatuurstijging zijn de klimaatveranderingen onomkeerbaar?

Kantelpunten in het klimaatsysteem zorgen voor onomkeerbare veranderingen. Bij een mondiale temperatuurstijging van 1,5°C komen verschillende kantelpunten rond de ijskappen op Antarctica, Groenland en het zeeijs in het noordpoolgebied dichtbij, of sommigen zijn eventueel al overschreden. In combinatie kunnen de gevolgen van het overschrijden van deze kantelpunten zorgen voor 10 meter zeespiegelstijging. Hoe meer de kritieke temperatuurstijging wordt overschreden, hoe sneller het afsmelten gaat: bij meer dan 2°C opwarming kan deze zeespiegelstijging over een periode van 1000 jaar plaatsvinden. Bovendien kan het snelle afsmelten van de Groenlandse ijskap elders een cascade van abrupte klimaatveranderingen veroorzaken, zoals het stilvallen van de uitloper van de Warme Golfstroom die veel warmte naar hoge breedtegraden transporteert. Dit leidt tot weersveranderingen, die op hun beurt permafrostgebieden sneller kunnen laten ontdooien of voor meer of minder neerslag over tropische regenwouden kunnen zorgen. Met name over cascades van kantelpunten is nog veel onzeker; weersveranderingen boven de Amazone als gevolg van een stilgevallen uitloper van de Warme Golfstroom kunnen bijvoorbeeld het regenwoud zowel stabiliseren als destabiliseren.

Lees meer... 6 min. leestijd

Hoe kwam dit artikel tot stand?

Dit antwoord is geschreven door Anna von der Heydt
Reviewer: Caroline Katsman
Redacteur: Chris Fokkema
Gepubliceerd op: 4 februari 2022

Wat vond je van dit antwoord? Geef ons je mening!

[1]   Lenton, T. M., Held, H., Kriegler, E., Hall, J. W., Lucht, W., Rahmstorf, S., & Schellnhuber, H. J. (2008). Tipping elements in the Earth’s climate system. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 105(6), 1786–1793.

[2]   Pörtner, H.-O., Roberts, D. C., Masson-Delmotte, V., Zhai, P., Tignor, M., Poloczanska, E., Mintenbeck, K., Nicolai, M., Okem, A., Petzold, J., Rama, B., & Weyer, N. (Eds.). (2019). IPCC Special Report on the Ocean and Cryosphere in a changing climate. IPCC.

[3]   Masson-Delmotte, V., Zhai, P., Pörtner, H.-Ö., Roberts, D., Skea, J., Shukla, P. R., Pirani, A., Moufouma-Okia, W., Péan, C., Pidcock, R., Connors, S., Matthews, J. B. R., Chen, Y., Zhou, X., Gomis, M. I., Lonnoy, E., Maycock, T., Tignor, M., & Waterfield, T. (Eds.). (2019). Global Warming of 1.5°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty. IPCC.

[4]   Lenton, T. M., Rockstrom, J., Gaffney, O., & Rahmstorf, S. (2019). Climate tipping points—too risky to bet against. Nature, 575(7784), 592–595.

[5]   Schellnhuber, H. J., Rahmstorf, S., & Winkelmann, R. (2016). Why the right climate target was agreed in Paris. Nature Climate Change, 6(7), 649–653.

[6]   Feldmann, J., & Levermann, A. (2015). Collapse of the West Antarctic Ice Sheet after local destabilization of the Amundsen Basin. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(46), 14191–14196.

[7]   Aschwanden, A., Fahnestock, M. A., Truffer, M., Brinkerhoff, D. J., Hock, R., Khroulev, C., Mottram, R., & Khan, S. A. (2019). Contribution of the Greenland Ice Sheet to sea level over the next millennium. Science Advances, 5(6), eaav9396.

[8]   Lovejoy, T. E., & Nobre, C. (2019). Amazon tipping point: Last chance for action. Science Advances, 5(12), eaba2949.

[9]   Dekker, M. M., Heydt, A. S. von der, & Dijkstra, H. A. (2018). Cascading transitions in the climate system. Earth System Dynamics, 9, 1243–1260.

[10]   Wunderling, N., Donges, J. F., Kurths, J., & Winkelmann, R. (2021). Interacting tipping el-ements increase risk of climate domino effects under global warming. Earth System Dynam-ics, 12(2), 601–619.

©De tekst is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 4.0 Internationaal, er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn. Zie de gebruiksvoorwaarden voor meer informatie.