Hoeveel kunnen zonnepanelen op daken bijdragen aan de vergroening van de Nederlandse stroom?

Volgens een studie uit 2019 [1] heeft Nederland circa 283 km² aan dakoppervlak dat geschikt is voor zonnepanelen (zogenaamd technisch potentieel). Daarmee kan ongeveer 17.600 gigawatt-uur (GWh) per jaar worden opgewekt [1]. Dat is ruwweg net zoveel als 5.5 miljoen woningen per jaar gebruiken [2] en zo’n 15% van het huidige totale Nederlandse verbruik van ongeveer 120.000 GWh (alle sectoren, dus niet alleen voor woningen) [3]. Een andere studie [4] schat het bruikbare dakoppervlak op 400 km² waarmee ongeveer 51.100 GWh kan worden opgewekt, en een nog een andere studie [5] schat het bruikbare dakoppervlak in op 920 km² waarmee dan 143.600 GWh kan worden opgewerkt.

Woningen en utiliteitsbouw (kantoren, fabrieken, etc.) hebben elk ruwweg de helft van het aandeel in deze totalen, met een totaal van 544 km² dakoppervlak op woningen en 606 km² op utiliteitsbouw in Nederland [5]. Wat hiervan gebruikt kan worden hangt sterk af van hoeveel we bereid zijn om te betalen voor het installeren van zonnepanelen.

Afbeelding door Scott Webb via Pexels.com

De verschillen in de resultaten van deze studies komt door de aannames en methoden waarmee het potentieel berekend wordt. Als het werkelijke potentieel ergens tussen deze 17.600 en 51.100 GWh ligt, zullen we het grootste deel van onze groene stroom op een andere manier moeten opwekken, bijvoorbeeld met windturbines, ook als we alle geschikte daken vol zetten met zonnepanelen.

Ook als we meer kunnen opwekken dan we in totaal per jaar nodig hebben, dan nog varieert de hoeveelheid opgewekte zonnestroom, net als windenergie, sterk met het weer (bewolkt vs. helder) en het seizoen (winter vs. zomer) [6]. Als we het overgrote deel van onze elektriciteit met zon en wind willen opwekken moeten we die elektriciteit langdurig (weken- en maandenlang) kunnen opslaan.

Daarnaast kan het Nederlandse stroomverbruik wel eens enorm gaan toenemen vanwege bijvoorbeeld meer warmtepompen en elektrische auto’s, met schattingen die uiteenlopen van 150.000 tot wel 300.000-400.000 GWh per jaar [5]. Hiermee wordt de mogelijke bijdrage van zonnestroom evenredig kleiner.

Ter vergelijking: in 2020 werd in Nederland ongeveer 7910 GWh opgewekt met zonnepanelen [7], maar dat is inclusief zonnepanelen die niet op daken staan (bijvoorbeeld op landbouwgrond). Hiermee heeft Nederland in recente jaren een inhaalslag gemaakt vergeleken met omringende landen [7], maar het potentieel voor zonnepanelen op daken is nog lang niet uitgeput.

Figuur 1: Opgewekte zonnestroom in Nederland, België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk en Spanje van 1985-2020. [8]